FANDOM


Podhale – region kulturowy w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z [1][2]Podhale, widok z polany Tarasówka (Małe Ciche)wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Podhale zajmuje środkową część Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry.

1 Położenie

Północną granice Podhala stanowią Gorce. W krajobrazie Podhala występują rozległe torfowiska i stożki napływowe.

Południową część Podhala nazywa się czasem "Skalnym Podhalem" – obejmuje ono obszar od Brzegów i Bukowiny po Zakopane, Kościelisko i Witów. [3][4]Podhale na przedwojennej mapie WIGNajwiększe miejscowości: Nowy Targ ( historyczna stolica Podhala ), Czarny Dunajec, Ludźmierz, Zakopane, Biały Dunajec, Szaflary, Białka Tatrzańska, Bukowina Tatrzańska, Poronin, Podczerwone, Chochołów, Witów, Koniówka i inne.

Gminy Podhala:

  • gmina Biały Dunajec
  • gmina Bukowina Tatrzańska
  • gmina Czarny Dunajec
  • gmina Kościelisko
  • Nowy Targ
  • gmina Poronin
  • gmina Jordanów
  • gmina Raba Wyżna
  • gmina Szaflary
  • gmina Spytkowice
  • Zakopane

Wysokości bezwzględne tej krainy wahają się od 600 do 900 m n.p.m. Zimy są tutaj mroźne ze średnią temperaturą stycznia -6 °C i częstymi zamgleniami, lata natomiast – stosunkowo ciepłe (ze średnią temperaturą lipca 16 °C) i suche.

2 Kultura

Bogata kultura ludowa rozwinęła się wśród wolnej od dawna od powinności pańszczyźnianych ludności góralskiej. Podobnie jak w przypadku ludności kurpiowskiej i łowickiej, miało to związek z jej znaczną swobodą.

3 Kolonizacja

Zapisy o początkach osadnictwa historycznego sięgają początku XIII w. Znany jest transumpt z 1251 przywileju księcia Henryka Brodatego z 1234, który zezwala Teodorowi Gryficie, wojewodzie krakowskiemu, osiedlać kolonistów niemieckich "in silva circa fluvios Ostrowsko, Dunaiecz et Dunaiecz niger, Rogoźnik, Lipietnicza, Słona, Ratainicha, Nedelsc, Stradoma, quantum est de sylva ipsius, dantes eciam sil his pactis et his condicionibus uti, quibus Theutonici Sleser ses in sylvis locati utuntur". tj. książę zezwala, na osadzanie osadników niemieckich (teutońskich Ślązaków) w lasach położonych koło rzek Ostrowsko, Dunajec i Czarny Dunajec, Rogoźnik prawoboczny dopływ Czarnego Dunajca, Lepietnica (lewoboczny dopływ Czarnego Dunajca) oraz Słona, Ratajnica, Niedzielsko i Stradomka na Beskidzie.


4 Słynne postacie z historii Podhala

  • Klimek Bachleda
  • Tytus Chałubiński
  • Stanisław Dziwisz
  • Andrzej Galica
  • Seweryn Goszczyński
  • Władysław Hasior
  • Mieczysław Karłowicz
  • Jan Krzeptowski (Sabała)
  • Piotr Kułach
  • Wojciech Kułach
  • Józef Kuraś
  • Józef Maciasz
  • Kornel Makuszyński
  • Stanisław Marusarz
  • Helena Marusarzówna
  • Władysław Orkan
  • Jan Gwalbert Pawlikowski
  • Kazimierz Przerwa-Tetmajer
  • Antoni Rząsa
  • Józef Stolarczyk
  • Augustyn Suski
  • Karol Szymanowski
  • Józef Tischner
  • Stanisław Witkiewicz
  • Mariusz Zaruski
  • Wacław Krzeptowski

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki