Fandom

Encyklopedia tradycji

Kozacy

1597stron na
tej wiki
Dodaj nową stronę
Dyskusja0 Udostępnij

Benedykt Chmielowski: Nowe Ateny

KOZACY wzięli stąd imię, że jak kozy dzikie wszędzie i rześko skaczą; albo też od kożuchów kozich, według Piaseckiego; albo od kosy niby kozacy nazwani, według Herbiniusza. Lubo też od kozy, wodnego statku, którego na Dnieprze i Czarnym Morzu zażywali. Nie jest to jaka Gens distincta w Polszcze, ale raczej stek, zbiór i niepoczciwa kompania hultajów, zbiegów, nierobów, łotrów, Popowiczów, Browarników, i chłopów Polskich, swobodę i zdobycz lubiących, którzy w Dnieprze ryby, ponad Dnieprem ludzkie łowią chudoby, kóz dzikich i innych zwierząt bawią się i żyją strzelaniem. Częstokroć obrawszy sobie bardziej licentiosum, niżeli Bellicosum jednego za wodza, raz Polaków uznając za Panów, drugi raz onychże chcąc mieć sub suo Dominia, w liczbie kilku kroć sto tysięcy na Polaków, Panów swoich karki i Fortuny wychodzą. Nie raz z Turkami i Tatarami (ich Morzem Czarnym i lądem nic przez exkursye także zrabowawszy po tym z niemi się skupiwszy na sąsiad wypadali. Ci sami teraz z pod subiekcji Panów Szlachetnych Polskich wybiwszy się, i owszem ich stamtąd wyrugowawszy (gdyż przecie respekt jakiś i sąsiedztwo z Szlachtą utrzymywało ich w subiekcji, bojażni i służbie Rzeczy-Pospolitej) własną sobie pod imieniem Ukrainy formują Prowincją, u sąsiedzkich Monarchów to tego, to owego dobrowolnie przyjmując służbę i protekcją, aby sobie żart z nich czynili, z natury będąc szalbierzami, w poddaństwie często odmiennemi, bo gust ich i humor każe być na wolności, bez wszelkiej dependencji. Do przeszłej subiekcji i wierności inaczej nawróceni być nic mogą, tylko przez gęste możnej i mocnej Szlachty w Ukrainie mieszkanie i Katolików po Miastach tamecznych oblokacją; częścią też nadaniem pewnych Kozakom Praw, Wolności, na ugłaskanie grubych ich animuszów i na przyjęcie jednej Religii, albo Unii w Wierze, gdyż generalnie observatum, że Religii, języków, Praw dissimilitudo dissimilitudinem czyni animorum. NA WOJNIE KOZACY tych są przymiotów: na miejscu niedostępnym bardziej się upornie, niż męsko stawiają, i to przy liczbie znacznej; ale na gołym polu i w formalnej potyczce nie dokażą niczego. Żadnego nie obserwują porządku, wszyscy w zamieszaniu, każdy z nich Hetman, każdy Przywódca. W szyku nigdy, tylko w krzyku głośni, i złodziejskim popisują się napadnieniem. Gdy im posłuży fortuna, tyrańską exorbitują złością i rabunkiem. Nie mają Kunsztów Wojennych, ani siłą narabiają, tylko samą zdradą i ostrożnością. Za sztukę i męstwo u nich oszukanie, chytrość za cnotę roztropności; kradną bardziej Wiktoryą, niż odnoszą; niepogod, niewygód niewolnicze znoszenie. Ran i śmierci nie apprehendują, a to nie czynią z serca odważnego, ale że szczęśliwego nie znają życia. Dla tego roztropnie i ostrożnie ich trzeba wytrzymywać, bo w tym punkcie, gdy zwycięzcy proszą o klemencją, zdradliwie uderzała i biją. Wiary nigdy nie dochowują, owszem przysięgi ich solenne, są za sztuki Wojenne. Zwyciężywszy ich, są z wielką subiekcją, ale za najpierwszą okazją głowę podnieść gotowi, o zdradzie bezprzestannie myślący. Łatwość w pokazaniu klemencji i daniu pokoju, za bojażń w swoim poczytają adwersarzu, albo za niemożność zwyciężenia. Odważnych tedy i natarczywych na nich potrzeba iezdców, z kopiami, po tym dział Wojennych, a przy tym pieszego żołnierza, to łatwo będą pokonani. Otrzymawszy z nich zwycięstwo, w ostrożnej pilności mieć ich potrzeba, to postrachu, to łaskawości pozorem ich kaptując, a tak w posłuszeństwie utrzymani będą. Że poczciwości nie znają imienia, dla tego ku cnotliwym akcjom nie mają passji, ani też wstydu za Wiarę nie dochowaną. Piechotą niż jazdą mocniejsi, z samopałów do celu nie omylni strzelce. Machin Wojennych, podkopów i okopów, jeśli czasu dosyć mają, zażywają czasem, i to złodziejskiemi sztukami, mając to nie z umiejętności, lecz przymusu naturalnego i nie regularnej praktyki. Siła wielością rąk i mnogością ludu wyrabiają; a tak czego ars nie potrafi, nagradza mnóstwo. (Benedykt Chmielowski - Nowe Ateny)

Prawdopodobnie cały tekst Encyklopedii Tradycji w pochodzi z jakiegoś starego czasopisma, przedwojennej książki lub którejś ze starych polskich encyklopedii, słownika wydanego przed II wojną światową (na końcu tekstu powinien się znajdować się odsyłacz do odpowiedniej książki lub czasopisma). Tekst nie był poprawiany pod względem merytorycznym i dlatego nie jest aktualny.

Możesz go uaktualnić, oddzielając swój komentarz lub obszerniejsze hasło linią ciągłą (-----), ale hasła oryginalnego NIE ZMIENIAJ - pamiętaj, że ET to przede wszystkim miejsce przechowywania starych, nieaktualnych haseł encyklopedycznych.

PAMIĘTAJ: Ten tekst to ciekawostka i nie nadaje się na ściągawkę do szkoły i nie powinien też być traktowany jako jedyne źródło wiedzy na ten temat!

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki