FANDOM


Hiszpania

L u d n o ś ć Edytuj

Według obliczenia z grudnia 1935 r. było w H. 24,849.000 mieszk. Przyrost naturalny w 1935 r. wynosił 244.779 (9,9 na 1.000 mieszkańców), przy 622.274 (25,2) urodzeniach i 377.495 (15,3) wypadkach śmierci. W 1934 r. zawarto 146.084 małżeństw. Śmiertelność na 100 żywo urodzonych w 1935 roku wynosiła 11,0. Emigracja w 1934 r.: 15.700, imigracja: 18.100 osób.

R o l n i c t w o Edytuj

Z ogólnej powierzchni uprawnej w 1935 r. zajmowała (w 1.000 ha) pszenica 4.554, żyto 572, jęczmień 1.841, owies 748, kukurydza 435, ryż 46, ziemniaki 429, tytoń (1934 r.) 4, bawełna (1934 r.) 10, konopie (1934 r.) 4. Z b i o r y w 1935 r. (w 1.000 q): pszenica 41.897, żyto 4.856, jęczmień 19.827, owies 5.400, kukurydza 7.226, ryż 2.953, ziemniaki 48.367, tytoń (1934 r.) 74, bawełna (1934 r.) 19, konopie (1934 r.) 45, pomarańcze (1934 r.) 9.200. Z w i e r z ę t a  d o m o w e , stan z 1934 r. (w 1.000 sztuk): muły i osły 2.191, bydło rogate 4.215, trzoda chlewna 5.411, owce 19.095, kozy 4.696. Owce w 1934 r. dostarczyły 33.100 (1935 r. — 29.900) t wełny.

G ó r n i c t w o i h u t n i c t w o Edytuj

W 1934 roku wydobyto 762.000 t soli, 298.000 (1935 r. — 304.000) t węgla brunatnego, 5,932.000 (7,017.000) t węgla kamiennego, 3.800 (1.300) t rudy manganu, 2,094.000 (2,633.000) t rudy żelaza, 620.000 (416.000) t rudy miedzi, 102.000 (104.000) t rudy ołowiu, 79.000 (82.000) t rudy cynku, 140.000 t tlenku potasu, 2,072.000 t pirytu, 55.000 t cynobru, oraz 55.622 kg srebra. W y t o p i o n o 372.000 (356.000) t żelaza, 647.000 (580.000) t stali, 13.800 (10.800) t miedzi, 72.000 (67.000) t cynku, 1.200 (1.200) t glinu, 1.096 t rtęci.

P r z e m y s ł Edytuj

W 1935 r. dostarczył 202.000 t cukru, 16,030.000 hl wina, 385.300 oleju roślinnego, 486.000 t koksu, (1933 r.) 745.000 hl piwa, (1934 r.) 1,033.000 t superfosfatu; maszyny parowe i turbiny wyprodukowały 3.198 milionów KWh.

H a n d e l Edytuj

Wartość handlu zagranicznego w 1934 r. (w milionach pesetów): import 861, eksport 613 (1933 r. — import 835, eksport 669). Główne artykuły handlu zagranicznego w 1933 (1934 r.) (wartość w milionach pesetów): I m p o r t : zboże, mąka i ryż 9,6 (5,1), kawa surowa 23,1 (19,2), bawełna surowa 93,4 (92,3), tytoń surowy i wyroby tytoniowe 27,7 (29,5), drzewo 31,0 (31,9), węgiel kamienny, koks i brykiety 17,9 (22,6), oleje mineralne 40,1 (40,9), żelazo i towary żelazne 21,8 (23,3), maszyny, kotły i wyroby elektrotechniczne 70,1 (79,9), samochody oraz części składowe 41,2 (59,1), nawozy sztuczne 49,2 (51,7). E k s p o r t : owoce południowe świeże 193,1 (156,1) z tego pomarańcze 166,7 (131,0), owoce południowe suszone 60,5 (58,8), olej z oliwek 40,6 (45,8), wino 59,6 (44,8), konserwy rybne 21,1 (21,7), wyroby korkowe 21,3 (24,6), rudy żelaza i piryt 30,8 (32,3), rudy miedzi 2,9 (3,0), oraz ołów 18,7 (13,0). Głównymi d o s t a w c a m i w 1933 roku były Stany Zjednoczone (137,4 milionów pesetów), Niemcy (96,1), Wielka Brytania (83,6), Francja (63,9), poza tym inne państwa za łączną sumę (205,0). W y w ó z kierował się głównie do Wielkiej Brytanii (158,0), Francji (132,4), Niemiec (59,7), Stanów Zjednoczonych (53,8), oraz innych państw (za 153,7 milionów pesetów). K o m u n i k a c j a . W 1933 r. przewieziono kolejami 111,1 milionów osób, oraz 39,655.000 t towarów. Marynarka miała 1,247.000 t rej. b. pojemności (uwzględniono statki od 50 t rej. b. wzwyż). W 1934 r. było 6,210.000 samochodów. == S t a t y s t y k a p o c z t o w a == W 1932 r. wykazała 884,6 milionów przesyłek pocztowych (z tego 168,5 milionów przesyłek zagranicznych), 21,6 milionów telegramów, oraz 270.500 aparatów telefonicznych.

G o s p o d a r k a Edytuj

Gospodarka państwowa w 1934 r. przyniosła 4.568 milionów peset ów dochodu, a 4.595 milionów rozchodu. Dług państwowy w 1934 r. wynosił 21.916 milionów pesetów, z tego 911 milionów pesetów dług zagraniczny.

D z i e j e najnowsze Edytuj

Po rozwiązaniu przez prezydenta Niceto Alcalá Z a m o r a konstytuanty z roku 1931, przyniosły wybory do pierwszego parlamentu republiki hiszpańskiej w listopadzie 1933 niespodziewane zwycięstwo sprzymierzonym stronnictwom prawicowym. Najbardziej ucierpiała lewica mieszczańska, której szef Manuel A z a ñ a przez poprzednie dwa lata piastował ster rządów przy współudziale socjalistów. Partia Azani, Akcja Republikańska, zamiast dotychczasowych 40 zdobyła tylko trzy mandaty. Sam Azaña zawdzięczał swój wybór w okręgu Bilbao jedynie głosom socjalistycznym. Stosunkowo najmniej dotknięci socjaliści, ze 110 ocalili 60 mandatów. Ogółem lewica republikańska (poza socjalistami) wprowadziła do Kortezów 39 posłów. Centrowe stronnictwo radykałów pod wodzą Aleksandra L e r r o u x rozporządzało 70 mandatami. Na pierwszym miejscu ze stu posłami znalazła się A k c j a L u d o w a , partja katolicko–nacjonalistyczna, stworzona rok przedtym przez młodego działacza Josego G i l R o b l e s . Jako grupa parlamentarna przybrała nazwę N i e z a l e ż n e j H i s z p a ń s k i e j K o n f e d e r a c j i P r a w i c o w e j , w skróceniu CEDA (Confederacion Española de Derechas Autonomas). Monarchiści, podzieleni na Tradycjonalistów i grupę Hiszpańskiej Odnowy (Renovacion Española), zdobyli 30 mandatów. Gil Robles zajmował na razie w sprawie ustroju państwowego stanowisko niezdecydowane. Niebawem wraz ze swym obozem wypowiedział się na rzecz republiki i parlamentaryzmu, odrzucając tendencje faszystowskie, jakie ujawniał na początku kariery. Przy życzliwej neutralności CEDY utworzył Lerroux rząd złożony z przedstawicieli partii radykalnej. Pierwszym jego zadaniem było stłumienie rewolty anarchistycznej w styczniu 1934 r. W lutym przy wyborach do katalońskiego parlamentu autonomicznego druzgocąca większość głosów padła na rzecz kandydatów lewicowych i separatystycznych. Prezydentem barcelońskiej Rady Generalnej (Generalidad) został Ludwik C o m p a n y s , szef miejscowej lewicy (Esquerra), bardziej radykalnej niż analogiczne ugrupowania madryckie. Pod naciskiem Gil Roblesa, Lerroux stosował kurs coraz wyraźniej prawicowy. W kwietniu rząd przedłożył amnestyjną ustawę ułaskawiającą m. in. monarchistycznych spiskowców z roku 1932. Doprowadziło to do konfliktu między prezydentem republiki a gabinetem Lerroux, który podał się do dymisji, aczkolwiek Kortezy uchwaliły amnestię 265 głosami przeciw 45 przy demonstracyjnym wycofaniu się socjalistów. Po burzliwym przesileniu utworzono nowy gabinet partii radykalnej pod przewodnictwem Ryszarda Sampera. Rząd gwałtownie atakowany przez socjalistów i krytykowany przez Cedę popadł w ostry konflikt z barcelońską Generalidad na tle interpretacji statutu autonomicznego i reformy agrarnej. W sierpniu wybuchły rozruchy separatystyczne w prowincjach baskijskich. Wkrótce po ich stłumieniu wykryto przygotowania do zbrojnej akcji rewolucyjnej ze strony socjalistów. Śledztwo wskazywało, że w knowania wplątany był ex–premier Azaña i jego przyjaciel, były minister spraw wewnętrznych Casares Quiroga . Na początku października ustąpił gabinet Sampera. Wobec utworzenia rządu pod przewodnictwem Lerroux z udziałem trzech przedstawicieli Cedy dnia 6 października prezydent Companys ogłosił n i e p o d l e g ł o ś ć K a t a l o n i i w ramach federacji iberyjskiej. Jednocześnie w Asturii spowodowali socjaliści insurekcję robotniczą. Po kilkogodzinnej walce wojska rządowe pod dowództwem generała Bateta opanowały sytuację w Barcelonie. Zawieszono kataloński statut autonomiczny. Obok innych lewicowych działaczy aresztowani zostali Companys, Azaña i wódz socjalistycznej partii Francisco Largo Caballero. Śledztwo przeciw Azani umorzono po kilku miesiącach. Trybunał Gwarancji Konstytucyjnych skazał Ludwika Companysa w czerwcu 1935 r. na 30 lat ciężkiego więzienia. Largo Caballero został, wobec braku dowodów, uniewinniony przez madrycki Sąd Najwyższy (grudzień 1935). Krwawe tłumienie asturyjskiej insurekcji przeciągnęło się do grudnia 1935 r. Na początku 1935 r. wywiązały się konflikty między rządem a prawicową większością parlamentarną wskutek zabiegów prezydenta Zamory o umiarkowany kurs polityki wewnętrznej. W kwietniu Gil Robles wycofał z gabinetu przedstawicieli swojego obozu. Przez miesiąc Lerroux sprawował władzę na czele mniejszościowego rządu przy zawieszeniu prac Kortezów. W maju nastąpiło pogodzenie radykałów z Cedą. W nowym gabinecie Lerroux zasiadło ośmiu przedstawicieli prawicy, Gil Robles otrzymał ministerstwo wojny. Stronnictwa lewicowe nie uczestniczyły w pracach parlamentu. Rząd Lerroux–Gil Robles zapowiedział serię reform gospodarczych, społecznych i ustrojowych, jednak przeprowadził tylko rewizję reformy rolnej w myśl postulatów prawicy. We wrześniu wybuchło przesilenie rządowe na tle zatargów między poszczególnymi grupami większości parlamentarnej. Minister finansów Joachim Chapaprieta utworzył gabinet oparty nadal o koalicję radykałów i Cedy. W grudniu rozpadła się większość prawicowo–centrowa wskutek ujawnienia afer korupcyjnych, które skompromitowały czołowych działaczy stronnictwa radykalnego, m. in. Aleksandra Lerroux. Prezydent Zamora powołał pozaparlamentarny gabinet pod przewodnictwem Manuela Porteli. Nowy rząd przywrócił wszystkie gwarancje konstytucyjne. Dekretem prezydenta rozwiązano Kortezy i rozpisano wybory przy całkowitej swobodzie agitacji dla wszystkich stronnictw. Szef rządu bezskutecznie usiłował stworzyć umiarkowany obóz republikański pod hasłem narodowego pojednania. Walka wyborcza rozegrała się między prawicową czyli kontrrewolucyjną koalicją z Gil Roblesem i przywódcą monarchistycznym Calvo Sotelo na czele, a blokiem lewicowym, do którego obok mieszczańskich stronnictw Azani i Martineza Barrio, socjalistów i komunistów, przystąpiły także organizacje anarchistyczne. W y b o r y odbyły się 16 l u t e g o 1936 r o k u . Pod wrażeniem pierwszych obliczeń ujawniających zwycięstwo lewicy, pod presją gwałtownych demonstracyj i rewolucyjnych strajków ustąpił rząd Porteli. Manuel A z a ñ a utworzył gabinet lewicowy z poparciem socjalistów. Ogłoszono powszechną amnestię, przywrócono autonomię Katalonii, gdzie przewodnictwo Generalidad objął wypuszczony z więzienia Ludwik Companys. Na początku kwietnia zostały·ukonstytuowane Kortezy w składzie 271 przedstawicieli lewicy (z 90 socjalistami, 16 komunistami i 2 anarchistami), 31 centrowców rozbitych na sześć ugrupowań, 142 prawicowców z 86 posłami Cedy i 22 monarchistami. Dnia 7 kwietnia parlament złożył z urzędu prezydent a Zamorę na mocy artykułu konstytucji, przewidującego aprobatę parlamentu w razie rozwiązania Kortezów przez szefa państwa po raz drugi w ciągu jednej prezydenckiej kadencji. Stronnictwa prawicowe powstrzymały się od udziału w wyborze nowego prezydenta. Dnia 10 maja 1936 r. zgromadzenie elekcyjne wybrało na szefa państwa Manuela A z a ñ ę 847 głosami przy 911. Kierownictwo rządu przejął minister spraw wewnętrznych Casares Quiroga, oświadczając, że jego gabinet będzie rządem frontu ludowego. Na tle wzrastającego zaostrzenia stosunków wewnętrznych, którego wyrazem było m. in. uprowadzenie i z a m o r d o w a n i e p o s ł a C a l v o S o t e l o przez agentów policji madryckiej, w lipcu poszczególne garnizony wojskowe, przede wszystkim zaś marokańskie, wypowiedziały posłuszeństwo rządowi. Na czele akcji powstańczej stanął były szef sztabu głównego generał F r a n c i s c o F r a n c o . W Madrycie po nieudanej próbie utworzenia umiarkowanego gabinetu Martineza Barrio kierownictwo rządu objął najpierw członek stronnictwa Azani Józef G i r a l , następnie L a r g o C a b a l l e r o . Nie będąc pewnym wojska uzbrojono partyjne bojówki socjalistyczne, komunistyczne i anarchistyczne, tworząc milicje ludowe . Po zdobyciu przez wojska powstańcze Irunu, San Sebastian, Badajoz i Toledo, gdzie oddział kadetów przez trzy miesiące w twierdzy Alkazaru odpierał ataki oddziałów rządowych, wojna domowa skoncentrowała się na trzech frontach, naokół Madrytu, w Asturii i w Aragonii u granic katalońskich. Dnia 7 listopada wojska powstańcze rozpoczęły szturm na przedmieścia stolicy. Rząd Largo Caballero przeniósł się do Walencji, powierzając obronę Madrytu komitetowi międzypartyjnemu (z udziałem anarchistów) pod kierownictwem generała Miaja. EG

Prawdopodobnie cały tekst Encyklopedii Tradycji w pochodzi z jakiegoś starego czasopisma, przedwojennej książki lub którejś ze starych polskich encyklopedii, słownika wydanego przed II wojną światową (na końcu tekstu powinien się znajdować się odsyłacz do odpowiedniej książki lub czasopisma). Tekst nie był poprawiany pod względem merytorycznym i dlatego nie jest aktualny.

Możesz go uaktualnić, oddzielając swój komentarz lub obszerniejsze hasło linią ciągłą (-----), ale hasła oryginalnego NIE ZMIENIAJ - pamiętaj, że ET to przede wszystkim miejsce przechowywania starych, nieaktualnych haseł encyklopedycznych.

PAMIĘTAJ: Ten tekst to ciekawostka i nie nadaje się na ściągawkę do szkoły i nie powinien też być traktowany jako jedyne źródło wiedzy na ten temat!

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki