FANDOM


Dwory polskie bywały przeważnie drewniane, niewiele też; zachowało się ich z dawnych czasów. Pożary i nietrwałość materiału, a także i nowa moda z końca XVIII w. przyczyniły się do tego, że tak skąpe mamy o nich wiadomości.

Na typ ich architektury wpływać musiał materiał budowlany, klimat i warunki bezpieczeństwa, inne w Polsce niż w krajach zachodnich i różne w różnych jej dzielnicach, dzięki czemu np. na kresach wschodnich stawiano drewniane dwory obronne, tzw. fortalicje. Oprócz drewnianych stawiano naturalnie i domy obronne murowane, stanowiące niejako przejście między właściwym domem a zamkiem. Zachowało się ich kilka, a mianowicie dwór z XV wieku w Dębnie pod Tarnowem i Oporowie pod Kutnem, z wieku zaś XVI w Drzewicy, Jeżowie i Szymbarku.

Wiek XVIIEdytuj

Najstarsze zachowane dwory polskie drewniane pochodzą z końca XVII i początku XVIII wieku; są one barokowe, mają dachy łamane i rodzaj wieżyczek z kopułkami lub hełmami w narożnikach. Są one właściwie naśladownictwem w drzewie pałaców wielkopańskich murowanych, budowane jednak i ozdabiane przez polskich cieśli i snycerzy tyle nabrały charakteru miejscowego, że słusznie uważane są za polski typ budownictwa wiejskiego, ozdobniejszego, tego czasu. Nie można ich jednak traktować jako bezpośredniego dalszego kroku architektury polskiej wieków poprzedzających; wcześniejsze dwory nie miewały tak jednolitego planu, nie powstawały od razu i niejednokrotnie z małych zaczątków rozwijały się dopiero w wielkie budowle, pełne dobudówek i t. p.

Materiał budowlany i położenieEdytuj

Materiałem bywał przeważnie modrzew, zapewniający im znaczną trwałość. Dobudówki takie i rozszerzania były dyktowane potrzebą, w miarę rozrastania się rodu. Utarł się zwyczaj w Polsce budowania dworów orientowanych na „jedenastą godzinę", tzn. tak ustawionych, że o jedenastej przed południem fasada główna była w pełnem świetle; położenie takie umożliwiało dostęp słońca do wszystkich komnat.

Rozkład pomieszczeńEdytuj

Przeciętny rozkład dworu polegał na podziale dużą sienią biegnącą wzdłuż osi domu, na część pańską, zawierającą jadalnię, świetlicę, (zwaną później bawialnią, następnie salonem), wreszcie różne pokoje: białogłowskie, przyjacielskie (gościnne), alkierzyki, komory itd. oraz część czeladną.

OtoczenieEdytuj

Dwory otaczał ogród, będący u mniej zamożnej szlachty połączeniem parku z sadem i ogrodem warzywnym.

Wiek XVIIIEdytuj

Typ dworu uchodzący za charakterystyczny dla Polski powstał przy końcu XVIII wieku. Jest to dom parterowy (ewent. z pięterkiem), z portykiem kolumnowym przed wejściem: znowu w drzewie naśladowane formy murowanego pałacu wielko-pańskiego epoki klasycyzmu, które doskonale zaaklimatyzowały się na polskiej wsi. Zachowało się ich stosunkowo bardzo wiele i mówiąc o dworach polskich, ten łyp przeważnie bierze się pod uwagę. Urządzenie dworu bywało nieraz bardzo bogate; przeważały w niem kobierce kosztowne i broń, często pochodzące z łupów wojennych, oraz pamiątki rodzinne. Meble sporządzano na miejscu, nieraz w sposób bardzo prosty; od XVII w sprowadzano je częstokroć z Gdańska. EG

Prawdopodobnie cały tekst Encyklopedii Tradycji w pochodzi z jakiegoś starego czasopisma, przedwojennej książki lub którejś ze starych polskich encyklopedii, słownika wydanego przed II wojną światową (na końcu tekstu powinien się znajdować się odsyłacz do odpowiedniej książki lub czasopisma). Tekst nie był poprawiany pod względem merytorycznym i dlatego nie jest aktualny.

Możesz go uaktualnić, oddzielając swój komentarz lub obszerniejsze hasło linią ciągłą (-----), ale hasła oryginalnego NIE ZMIENIAJ - pamiętaj, że ET to przede wszystkim miejsce przechowywania starych, nieaktualnych haseł encyklopedycznych.

PAMIĘTAJ: Ten tekst to ciekawostka i nie nadaje się na ściągawkę do szkoły i nie powinien też być traktowany jako jedyne źródło wiedzy na ten temat!

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki