Wikia

Encyklopedia tradycji

Balet

Dyskusja0
1562strony na
tej wiki
066 l

Adeline Genée

Balet - przedstawienie, w którym łączy się ta­niec, muzyka i pantomima.

Tego rodzaju przed­stawienia, w których zwyczajnie przypadała główna rola pantomimie, były znane i rozpo­wszechniane już w czasach starożytnych w Gre­cji i Rzymie i miały podstawę w roli, jaką spełnia taniec w kulcie religijnym prawie wszystkich dawnych ludów.

Balet nowoczesny pochodzi z czasów Odrodzenia, kiedy to włoscy książęta prześcigali się wzajemnie w roztacza­niu zbytku. Z Włoch sprowadzono batet do Francji w XVII. w., gdzie stał się bardzo popu­larnym za Ludwika XIV i jego następców. Przy każdej wielkiej operze powstawały szkoły baletowe, najwięksi muzycy komponowali muzykę baletową, a w wielkiej operze francuskiej balet stanowił osobny stały dodatek, albo też nawet wypełniał całe przedstawienie.

Z końcem XIX w zmniejszyło się zainteresowanie baletem i dopiero od roku 1907 przedstawienia rosyjskiego baletu, który umiał połączyć dawną tradycję świetnej techniki baletowej z nowoczesną insce­nizacją i dekoracją i miał solistów takich jak Niziński, Pawłowa, Karsawina i inni wywołały na nowo zachwyt i entuzjazm. Od kilku dzie­siątek lat taniec uwalnia się z sztywnych form dawnego baletu i jego techniki, wchodząc na tory zupełnie nowej plastyki i kompozycji.EG


Opis z Encyklopedii Staropolskiej Glogera: Edytuj

Balet - w rzadkiej już dziś książeczce, wydanej w Poznaniu r. 1808 p. n. „Dykcyonarzyk Teatralny", znajdujemy pod wyrazem "Balet" co następuje: „Tizenhauz, Podskarbi X-wa Lit., wezwał do Grodna J. p. Ledoux z Paryża, dla uformowania baletu z pobranych do tego zamiaru dzieci rolników. Stanisław August, protektor pięknych kunsztów, sprowadził tę szkołę tancerzów do stolicy, dodawszy drugiego rządcę J. p. Kurtz. Pod jego okiem balet warszawski zaczął się równać obcym baletom. Rymiński, pierwszy tancerz, był obdarzony najwymowniejszymi gestami i przyjemną postawą. Rok 1794 zniekształtował cały porządek rzeczy, rozszedł się więc i balet. Niedawno J. p. Ledoux chciał wskrzesić to widowisko, zebrał na nowo młodą szkołę, dawał dziecinne balety w Warszawie, odwiedził z młodzieżą Gdańsk, atoli musiał opuścić swych uczniów. Wziął pod swoją opiekę te dzieci J. p. Bogusławski, naznaczył im dyrektora J. p. Szlancowskiego, lecz wydatki nie odpowiadały przychodom, balet przeto ostatecznie rozpuszczony został d. 1-go maja. Panna Gurska posiadała wiele talentu i publiczność z ukontentowaniem patrzała na tę młodą tancerkę".

Rok 1885 uważano w Warszawie za setną rocznicę utworzenia pierwszego polskiego baletu w tym mieście i z tego to powodu p. Julian Hepen, który całe życie gromadził notatki do kroniki teatralnej i brukowej warszawskiej, uważany w tej dziedzinie za powagę, pomieścił w "Kłosach" (roku 1886) artykuł, w którym pisze, że balety w Warszawie były już wystawiane za Augusta III - ale przez tancerzy cudzoziemskich przy operach włoskich.

Za Stanisława Augusta, r. 1774, dyrektorem takich widowisk był niejaki Sacco; dawano zaś je w teatrze, urządzonym w pałacu Radziwiłłów (później nazwany Namiestnikowskim), na Krakowskiem Przedmieściu, gmach bowiem nowego teatru na placu Krasińskich dopiero w r. 1779 ukończony został. Nazwiska wybitniejszych tancerzy przechowały się w tradycyi, a mianowicie: Kurtz, Rossi, Constantini i najsłynniejszy z nich w rodzaju tańca grotesco - Szlancowski, Czech rodem. Wówczas to książę Marcin Lubomirski wystawił kosztem własnym balet „Sąd Parysa", do którego ubiory przywieziono z Paryża, zapłaciwszy za nie przeszło 5000 złp.

Podskarbi litewski Antoni Tyzenhauz, pragnąc jednym zamachem całą Litwę w kulturę zachodnio-europejską przyoblec, sprowadził r. 1780 z Paryża do Grodna Ludwika Ledoux, który wyuczył tańczyć 60 dzieci, przeważnie włościańskich i wkrótce z nich balet uformował. Po upadku Tyzenhauza, król sprowadził ten balet z Grodna do Warszawy i sam go opłacał. Narodowi ci tancerze po raz pierwszy w stolicy wystąpili publicznie w balecie, układy p. Ledoux p. t.: „Hillas i Sylwia", dnia 16-go października 1785 r., która to data słusznie uważana jest za otwarcie pierwszego baletu polskiego w Warszawie. Zasłynęli w nim wówczas: Rymiński, Brzeziński, Holnicki, Sitańska i Malińska. Roku 1788 grono ich zwiększyli tancerze polscy, przybyli ze Słonima, z tamtejszego nadwornego teatru hetmana Ogińskiego.

Kiedy r. 1791 król towarzystwo tancerzy uwolnił, Bogusławski ułożył się z nimi i balety dalej dawane były obok sztuk polskich, a następnie przy nowej operze włoskiej, która do Warszawy przybyła za sprawą niejakiego Paletego.

Roku 1794 Bogusławski wyjechał z trupą swoją do Lwowa, a pozostali baletnicy, oprócz Kurtza i Rymińskiego, już kilka tylko dali do końca roku przedstawień. W r. 1795 zmniejszone to grono tancerzy wystawiało małe balety przy komediach polskich, pod entrepryzą Tuczemskiego. R. 1796 balet ów odłączył się od Tuczemskiego i przystał do towarzystwa dramatycznego, utworzonego natenczas przez państwa Truskolaskich, u których do r. 1798 pozostawał, występując w sali pałacu Radziwiłłowskiego.

R. 1802 Ledoux założył szkołę baletu, z którą w czerwcu r. 1804 jeździł do Gdańska, ale w roku następnym zwinął ją, nie mogąc się utrzymać. Dnia 1 maja roku 1811 otworzoną została w Warszawie pierwsza stała szkoła dramatyczna, w której uczono też tańców baletowych.

Setna rocznica założenia baletu w Warszawie zbiegła się na scenie tutejszej z setnym przedstawieniem pierwszego, co do treści swojej, narodowego baletu „Pan Twardowski". ESG

Prawdopodobnie cały powyższy tekst lub jego część w formie prawie niezmienionej pochodzi z jakiegoś starego czasopisma, przedwojennej książki lub którejś ze starych polskich encyklopedii, słownika wydanego przed II wojną światową (na końcu tekstu powinien się znajdować się odsyłacz do odpowiedniej książki lub czasopisma). Tekst nie był poprawiany pod względem merytorycznym i prawdopodobnie nie jest aktualny.

Możesz go uaktualnić, oddzielając swój komentarz lub obszerniejsze hasło linią ciągłą (-----), ale hasła oryginalnego NIE ZMIENIAJ - pamiętaj, że ET to przede wszystkim miejsce przechowywania starych, nieaktualnych haseł encyklopedycznych.

PAMIĘTAJ: Ten tekst to ciekawostka i nie nadaje się na ściągawkę do szkoły i nie powinien też być traktowany jako jedyne źródło wiedzy na ten temat!

Więcej od Wikii

Losowa wiki