FANDOM


Akademia - początek wyrazowi temu we wszystkich dzisiejszych językach europejskich dała grecka akademeja. Akademeją nazywano w Atenach piękny gaj, w którym wielki filozof Plato w latach 388—347 p.n.e. nauczał gromadzącą się koło niego młodzież. Z biegiem czasu nazwę tę przeniesiono na najwyższe zakłady naukowe i na towarzystwa uczonych.

Akademie jako zakłady naukoweEdytuj

Nie wszystkie najwyższe zakłady naukowe są sobie równe pod względem udzielanych w nich nauk: w jednych z nich uczą całej, wszystkiej wiedzy, w drugich tylko pewnych lub pewnej gałęzi wiedzy, do której ludzie w pewnym czasie doszli. Pierwsze z tych zakładów nazywamy z łacińska uniwersytetami lub po polsku wszechnicami, drugie akademiami. Akademiami w dzisiajszem rozumieniu, są te najwyższe zakłady, które kształcą i przysposabiają uczniów swoich do jednego tylko, ściśle oznaczonego zawodu czyli fachu, aby zawód ten wykonywali w praktyce umiejętnie, to jest tak, jak go każe wykonywać nauka najwyższa. Według tego, jakiego zawodu uczą akademie, nazywają się: akademiami teologicznemi, prawniczemi, medycznemi, technicznemi, górniczymi, rolniczemi, leśniczemi, muzyczneymi, sztuk pięknych, wojskowemi. Najważniejsze akademie w Polsce były lub są następujące:

  1. Akademia lwowska - jezuicka, istniejąca w latach 1611-1773; uczono w niej przeważnie teologii i filozofii,
  2. Akademia Połocka - jezuicka, otworzona w Połocku 1812 r., zniesiona 1820 r., wskutek wydalenia Jezuitów z Rosyi; nie uczono w niej medycyny i prawa karnego.
  3. Akademia Zamojska,, założona przez sławnej pamięci Jana Zamoyskiego, prawdopodobnie w roku 1593 w Zamościu (zob. Zamość), zniesiona po zajęciu tego miasta przez Austriaków w r. 1.772; uczono w niej przeważnie prawa i filozofii.

Obok tych akademij z zakresem obszerniejszym, miała jeszcze Polska lub ma dotąd i takie, w których uczą jednego tylko zawodu; do nich pierdzieli się


akademie dla księży, czyli tak zwane duchowne:
  1. w Warszawie, założona 1836 r.
  2. w Wilnie, założona 1834 r,, zniesiona 1842 r.,
akademie dla lekarzy i chirurgów:
  1. w Warszawie, założona 1857 r. a 1862 r. złączona z uniwersytetem warszawskim,
  2. w Wilnie, założona 1832 r., zniesiona w 1842 r.

Dodać tu należy, że wszystkie polskie uniwersytety, jak jagielloński w Krakowie, lwowski, lub zniesiony wileński, były zrazu akademiami, a z czasem dopiero stały się uniwersytetami w całym znaczeniu tego słowa; wskutek tego i dziś jeszcze nazywają u nas uniwersytety niewłaściwie akademiami.

Akademie jako towarzystwa uczonych Edytuj

Już w bardzo dawnych czasach ludzie uczeni łączyli się między sobą w towarzystwa, których zadaniem i celem było nie nauczanie, ale odkrywanie prawd nowych, samodzielne badanie i wyświetlanie tego, co było ciemne lub nieznane. Jednym z najstarszych takich zakładów było tak zwane Muzeum, założone w mieście egipskim Aleksandrii, na 300 lat prawie przed narodzeniem Chrystusa, które przez 6 wieków było przybytkiem najwyższej wiedzy i nauki ludzkiej. Długi czas następnie o zakładach takich nie słychać, aż w XV. i XVI. wieku powstają one na nowo we Włoszech i to pod nazwą: akademii. Za Włochami poszła naprzód Francja, która akademię taką, zwaną dzisiaj instytutem francuskim, założyła w Paryżu w r. 1635; za Francją zaś poszły inne pańslwa. W Anglii powstała akademia nauk w Londynie 1663r., w Niemczech w Berlinie w 1700 r., w Rosji w Petersburgu 1725 r., w Austrii we Wiedniu 1847 r. itd., tak że dzisiaj akademii nauk liczy Europa kilkadziesiąt. Obok akademii nauk istnieją jeszcze Towarzystwa naukowe, klóre od pierwszych różnią się tylułem a ltakże tym, że z reguły są instytucjami prywatnymi . W Polsce najwyższy taki zakład naukowy mamy w Krakowie, pod nazwą Akademii Umiejętności. Akademia krakowska założona została w 1875 r. za zezwoleniem cesarza Franciszka Józefa I, a powstała z towarzystwa naukowego krakowskiego, istniejącego od r. 1815. Pod względem urządzenia wewnętrznego akademia krakowska, będąca po części instytucją państwową, (rząd daje subwencję, a cesarz pozwala na wybór niektórych członków), po części narodową polską, jest podobna do innych tego rodzaju zakładów zagranicznych pod względem zaś przeznaczenia stoi na równi z nimi, bo powołując do grona swego najznakomitszych uczonych polskich i ogłaszając drukiem ich prace, posuwa naprzód polską umiejętność i zdobywa dla niej stanowisko godne i znaczenie u innych narodów. EMP

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki