FANDOM


Adamaszek - tkanina jedwabna, która najpierw zasłynęła w mieście azjatyckim Damaszku i stąd upowszechniła się w Europie jej nazwa (franc. da-mas}. Po arabsku miasto Damaszek zowie się Dimiszk; początkowa głoska a w polskiej nazwie tkaniny jest przedimkiem arabskim przymiotnika ad-dimiszki, znaczącego: damasceński, czyli materia damasceńska.

CenaEdytuj

W Polsce adamaszek, jako drogi i gruby wyrób jedwabny, był już znany w wieku XV. W relacji posła weneckiego Contariniego, którego Kazimierz Jagielończyk w Trokach r. 1477 przyjmował, jest wzmianka: „Jego Kr. Mość, dowiedziawszy się o mojem przybyciu, wysłał ku mnie dwuch swoich dworzan dla powinszowania mi szczęśliwego powrotu i zaproszenia na obiad w dniu następnym. Nazajutrz, 15 lutego, przysłał mi król jegomość suknię adamaszkowa, barwy szkarłatnej, podszytą sobolami" itd. Zygmunt I w adamaszku szkarłatnym chadzał i w adamaszkowej sukni pochowanym został (Czacki, 1.1, str. 254). Czacki czytał w Metryce koronnej, że w r. 1524 Janusz, książę mazowiecki, polecił Janowi Dąbrowskiemu, pisarzowi i podskarbiemu, ażeby dla plebana w Garwolinie, który sprawował przy księciu urząd lektora, kupiono na znak łaski 5 łokci adamaszku, łokieć po 36 groszy ówczesnych. Z rachunków Seweryna Bonara wiemy, że i w roku 1537 łokieć adamaszku kosztował groszy 36. Gdy w wieku XVII liczono już więcej na złote znajdujemy w Voluminach legum pod rokiem 1620, że łokieć adamaszku kupcy nie drożej przedawać mają nad "półtrzecia złotego". Jeżeli zważymy wartość groszy srebrnych Zygmunta I (miedzianych groszy w XVI i XVII wieku jeszcze nie znano, tylko srebrne), była to cena bardzo wysoka. W ustawie ekonomicznych rozrządzeń Zygmunta Augusta z dnia l kwietnia 1557 r. (w Metryce Litewskiej) znajdujemy, że dla dwóch skarbnych przy podskarbim naznaczono płacy rocznej po 160 kop groszy i po 15 łokci adamaszku, a dla pisarzy skarbowych po jednym postawie sukna kołstrzyszowskiego.

Kolorystyka i wykorzystanieEdytuj

Adamaszek bywał w różnych kolorach, najczęściej jednak szkarłatny i zwykle jednej barwy w sztuce, a główną cechą tej tkaniny były na tle atłasowym wzory, przedstawiające: liście, kwiaty i owoce. Używany był najpierw na suknie uroczyste przez mężczyzn, niewiasty i na ubiory kościelne (ornaty, kapy, antepedia), potem także na obicia, meble, opony na łóżka. Robiono adamaszkowe obrusy i serwety ( Vol. leg. 4, 358 i Grostkowskiego Góry złote, wyd. r. 1622). Dawne panie, a potem i mieszczki, nosiły szuby i spódnice adamaszkowe, najwięcej karmazynowe, żydówki robiły z adamaszku swe załóżki. Prócz amarantowego bywały jeszcze modne adamaszki zielone i niebieskie. W drugiej połowie XVIII wieku Plater w dobrach swoich w Krasławiu w województwie Inflanckim i kanclerz Aleksander Sapieha w Rożanie w województwie Nowogródzkim, założyli fabryki adamaszku, głównie na obicia ścienne przeznaczonego.

Było przysłowie: Fraszki adamaszki, karazyja grunt. Karazyja — było to grube sukno, używane na opończe i do codziennego użytku. Dołączamy tu 3 podobizny adamaszku ze zbioru pana Bisier'a w Warszawie, lubo na fotografii tło zielone adamaszku w palmy wyszło czarno. Adamaszek amarantowy w jednym kolorze jest typowym i najstarszym, zaś w kwiaty srebrne na tle amarantowem, kupiony jako kapa kościelna w Kownie, jest najpóźniejszym. ESZG


Adamaszek, tkanina jedwabna, lniana albo wełniana, przetykana we wzory, kwiaty, figury i tp. Najpiękniejsze adamaszki jedwabne wyrabiają w mieście Lugdunie (Lyonie) we Francji. U nas w kraju wyrabiają w Krośnie, Korczynie i wielu innych miejscowościach adamaszki lniane i bawełniane, białe lub w kilku barwach, na bieliznę stołową i ręczniki. EMP

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki